L’onestà di Curione

M. Curium,Romanae frugalitatis et fortitudinis specimen, Samnitium legati agresti in scamno adsidentem et ligneo catillo cenantem conspexerunt. Ille Samnitium divitias contempsit, Samnites eius paupertatem aestimaverunt. Nam cum ad eum magnum pondus auri publice missum praebuissent, ut largiter viveret, vultum risu solvit et protinus dixit: “ Supervacuae, ne dicam ineptae legationis ministry, narrate Samnitibus: M. Curius praeoptat locupletibus imperare quam ipsum … Continua a leggere

La morte di Cesare

Assidentem conspirati specie officii circumsteterunt, ilicoque Cimber Tullius,qui primas partes susceperat, quasi aliquid rogaturus, propius accessit renuentique et gestu in aliud tempus differenti, ab  utroque humero togam adprehendit. Deinde clamantem “Ista quidem vis est!” alter e Cascis aversum vulnerat paulum infra iugulum. Caesar Cascae brachium arreptum graphio traici conatusque prosilire alio vulnere tardatus est; utque animadvertit undique se striati pugionibus peti, … Continua a leggere

Operazioni militari di Cesare

Flumen est Arar, quod per fines Haeduorum et Sequanorum in Rhodanum influit incredibili lenitate, ita ut oculis in utram partem fluat iudicari non possit. Id Helvetii ratibus ac lintribus iunctis transibant. Ubi per exploratores Caesar certior factus est tres iam partes copiarum Helvetios id flumen traduxisse, quartam fere partem citra flumen Ararim reliquam esse, de tertia vigilia cum legionibus tribus e … Continua a leggere

Romulus et Remus

Romae historia gloriosa est, at historiam a fabulis vix seiungimus. Titus Livius historicus in suis libris antique exordium oppidi narrat et antiquorum Romanorum operam celebrat, sed fabulas cum historia texit.Nam Livius narratbAmulius, Reae Silviae avunculus, regni desiderio germanium suum regno privat et in fluvium Romulum et Remum pueros, Reae Silviae filios, deicit. Fortuna vel deorum providential pueros servat: lupa enim antea, … Continua a leggere

I primi re di Roma

Numa Pompilius nullum bellum gessit, sed Romae profuit non minus quam Romulus: quia Romani proeliis latrociniisque semibarbari erant,Numa Romae infinita sacra templa constituit. Tandem morbo decessit. Numae successit Tullus Hostilius et bella reparavit oppi dum ampliavit et Caelium Romae adiecit. Post Tullum Hostilium, Ancus Marcius imperium suscepit, contra Latinos dimicavit, Romae adiecit Aventinum et laniculum, condiditque apud ostium Tiberis oppi … Continua a leggere

La prima rivolta della plebe in Roma al tempo della guerra contro i Volsci

Bellum Volscum imminebat et civica discrs inter patres plebemque intestino odio flagrabat maxime propter nexos ob aes alienum. Plebei fremebant quia foris pro libertate et imperio dimicabant, domi patre opprimebant et libertas plebis erat tutior (più sicura) in bello quam in pace et inter hostes quam inter cives. Insignis unius viri calamitas invidiam sua sponte gliscentem (di per sé strisciante) … Continua a leggere

La divisione delle ore del giorno secondo i Romani

 Dies ita dividitur: primum tempus diei dicatur media noctis inclinatio, deinde gallicinium, inde conticum, cum et galli conticescunt et nomine etiam tum quiescunt, deinde diluculum, id est (cioè) cum incipit dinosci dies, inde mane cum dies clarus est. Mane autem dicitur aut quod ab inferiori bus, id est a Manibus, exordium lucis emerget, aut, quod (cosa che) verius (più vera) … Continua a leggere

La riforma di Numa

 Numa quia non poterat descendere ad animos sine aliquo commento miraculi, simulat congressus nocturnos cum dea Egeria, eius monitu simulat instituere sacra grata. Diis sacerdotetesque suos praeficit cuique (a ciascuno) deorum. Atque omnium primum ad cursus lumae in duodecim menses discribit annum; quem (che) quia tricenos dies singulis mensibus luna non explet, desuntque dies solido anno qui solstitiali circumagitur orbe … Continua a leggere

La familia Romana era fondata sull’unità e sulla collaborazione dei coniugi

Apud Romanos usque in patrum nostro rum memoriam fere omnis domesticus labor matronalis fuit, et tamquam ad requiem, cum forensium negotiorum omnis cura deposita erat, patres familias intra domesticos penates se recipiebant. Erat enim summa reverentia cum concordia et diligentia mixta flagrabatque mulier diligentiae aemulatione studens negotia viri cura sua maiora atque meliora reddare. Nihil (nulla) conspiciebatur in domo dividuum, nihil … Continua a leggere

La famiglia è il primo nucleo della società civile

Gradus autem multi sunt societatis hominum. Prima est societas eiusdem (della stessa) gentis, nationis, linguae, qua (dalla quale) maxime nomine coniunguntur. Multa enim sunt civibus inter se communia: forum, fana, porticus, viae, leges, iura, iudicia, suffragia, consuetudines praeterea et familiaritates multisque cum multis res rationesque contractae. Fortis vero colligativo est societatis propinquorum: ab illa enim immensa societate humani generis in … Continua a leggere